Wybór zegarka często kończy się na analizie jego estetyki, funkcji i mechanizmu, jednak jednym z najbardziej mylących parametrów pozostaje wodoszczelność. Wielu użytkowników błędnie interpretuje oznaczenia typu ATM czy bary, zakładając, że cyfra na tarczy lub deklu bezpośrednio odpowiada za głębokość, na jaką mogą bezpiecznie zanurzyć się w basenie czy morzu. W rzeczywistości system oznaczeń opiera się na testach laboratoryjnych, które znacząco różnią się od warunków, z jakimi mamy do czynienia w codziennym życiu. Zrozumienie, co w praktyce oznacza klasa szczelności Twojego czasomierza, pozwala uniknąć kosztownych napraw i przedłużyć żywotność mechanizmu.
Czym dokładnie są oznaczenia ATM i bary w zegarkach?
Skrót ATM pochodzi od słowa atmosfera i stanowi jednostkę ciśnienia, która w zegarmistrzostwie odnosi się do odporności obudowy na nacisk wody. Jedna atmosfera odpowiada ciśnieniu, jakie panuje na głębokości dziesięciu metrów pod powierzchnią wody. Warto jednak pamiętać, że testy te przeprowadzane są w warunkach statycznych. W laboratorium zegarek umieszcza się w komorze ciśnieniowej, gdzie ciśnienie rośnie w sposób kontrolowany i jednostajny. Woda w takich testach jest nieruchoma, co w żaden sposób nie oddaje rzeczywistych sytuacji, w których zegarek jest narażony na dynamiczne ruchy, uderzenia o taflę wody czy gwałtowne zmiany temperatury.
Wielu producentów stosuje zamiennie jednostki ATM oraz bary (bar), które w kontekście szczelności zegarków są wartościami tożsamymi. Jeśli na zegarku widzisz napis “Water Resistant 10 bar”, oznacza to dokładnie to samo, co “10 ATM”. Istotne jest, aby rozróżniać te parametry od faktycznej wodoszczelności, którą zapewnia konstrukcja z zakręcaną koronką oraz odpowiednimi uszczelkami. Bezpieczne użytkowanie urządzenia zaczyna się od świadomości, że oznaczenie to nie jest gwarancją niezniszczalności w każdej sytuacji.
Zegarek 3 ATM – podstawowa ochrona przed wilgocią
Klasa wodoszczelności 3 ATM, określana często jako odporność na zachlapania, to absolutne minimum, jakie spotykamy w zegarkach codziennych i garniturowych. W praktyce taki zegarek został zaprojektowany w taki sposób, aby wytrzymać przypadkowy kontakt z wodą. Oznacza to, że kilka kropel deszczu, mycie rąk czy wilgoć wynikająca z wysokiej wilgotności powietrza nie powinny stanowić zagrożenia dla mechanizmu. Jednak tutaj lista przywilejów się kończy. Zegarek o klasie 3 ATM nie jest przeznaczony do pływania, a nawet dłuższego zanurzania w wodzie.
Wiele osób popełnia błąd, wierząc, że 3 ATM oznacza możliwość zanurzenia na głębokość trzech metrów. Nic bardziej mylnego. Skok do wody, czy nawet silniejszy strumień wody z kranu, może wygenerować ciśnienie chwilowe znacznie przekraczające to, do którego przystosowane są uszczelki w zegarkach klasy 3 ATM. Jeśli planujesz korzystać z zegarka podczas aktywności fizycznej, gdzie występuje pot lub możliwość kontaktu z wodą, warto rozważyć modele o wyższym stopniu ochrony, aby nie ryzykować parowania szkiełka od wewnątrz.
Pływanie i rekreacja: co daje klasa 5 ATM?
Zegarki oznaczone jako 5 ATM to złoty środek dla osób, które prowadzą aktywny tryb życia, ale nie planują zawodowego nurkowania. Taka klasa wodoszczelności pozwala na znacznie więcej swobody. Możesz w takim zegarku brać prysznic, a w wielu przypadkach także pływać powierzchniowo. Jest to optymalne rozwiązanie dla osób, które cenią sobie spokój ducha podczas wakacyjnych wyjazdów, gdzie kontakt z wodą jest nieunikniony. Ważne jest jednak, aby unikać korzystania z przycisków w chronografie, jeśli Twój zegarek je posiada, podczas przebywania w wodzie.
Należy zwrócić uwagę na fakt, że pływanie w słonej wodzie wymaga szczególnej uwagi. Po każdym wyjściu z basenu lub morza, zegarek z klasą 5 ATM powinien zostać opłukany czystą wodą z kranu. Pozwoli to usunąć resztki soli lub chloru, które działają destrukcyjnie na uszczelki wykonane z elastomerów. Z czasem każda uszczelka traci swoje właściwości elastyczne, dlatego zegarki regularnie używane w wodzie powinny przechodzić okresowe testy szczelności u zegarmistrza, nawet jeśli teoretycznie posiadają wystarczającą klasę ochrony.
Profesjonalne wyzwania: zegarki 10 ATM i powyżej
Jeśli Twoim celem jest nurkowanie z rurką (snorkeling) lub częste pływanie w basenie, klasa 10 ATM jest bezpiecznym punktem wyjścia. Zegarek o takiej szczelności jest znacznie lepiej zabezpieczony przed dynamicznym ciśnieniem wody. Konstrukcje o tej klasie często posiadają wzmocnione dekle oraz uszczelnione koronki, co czyni je odpornymi nie tylko na wilgoć, ale i na głębsze zanurzenie. To poziom, przy którym można zacząć myśleć o zegarku jako o towarzyszu prawdziwych wodnych przygód.
Warto pamiętać, że po przekroczeniu 10 ATM wchodzimy w segment zegarków sportowych i nurkowych (diverów). Modele te są projektowane z myślą o ekstremalnych warunkach. Jeśli jednak Twoje nurkowanie wiąże się z użyciem butli z tlenem, musisz sięgnąć po zegarki z certyfikacją ISO 6425. Tylko one gwarantują pełne bezpieczeństwo przy dużych ciśnieniach, z którymi mamy do czynienia pod wodą. Dla większości użytkowników 10 ATM pozostaje jednak więcej niż wystarczającym zabezpieczeniem, które bez problemu przetrwa intensywne użytkowanie w wakacyjne dni.
Złote zasady dbania o wodoszczelność zegarka
Niezależnie od klasy wodoszczelności, istnieje kilka uniwersalnych zasad, które pozwolą cieszyć się zegarkiem przez lata. Przede wszystkim: nigdy nie używaj przycisków chronografu pod wodą, chyba że instrukcja obsługi wyraźnie mówi, że dany model na to pozwala. Wciśnięcie przycisku pod wodą powoduje chwilowe rozszczelnienie uszczelek, co niemal natychmiast prowadzi do dostania się cieczy do wnętrza koperty. Kolejnym zagrożeniem są nagłe zmiany temperatury, takie jak sauna lub gorąca kąpiel bezpośrednio po wyjściu z zimnej wody. Wysoka temperatura powoduje rozszerzalność materiałów, co prowadzi do mikrouszczelnień.
Pamiętaj, że wodoszczelność nie jest stanem stałym. Uszczelki w zegarku to elementy eksploatacyjne, które twardnieją i parcieją pod wpływem czasu, kosmetyków, perfum oraz wspomnianej wody. Zegarek, który był wodoszczelny dwa lata temu, dzisiaj może wymagać wymiany uszczelek. Jeśli planujesz wyprawę nad wodę, warto oddać swój czasomierz do autoryzowanego serwisu, aby sprawdzili jego szczelność na profesjonalnym urządzeniu. To niewielki koszt w porównaniu z ceną zakupu nowego zegarka, a daje pewność, że Twoje ulubione akcesorium nie zawiedzie w najmniej odpowiednim momencie.